Ύβρις Ντούμπραβκα Λάλιτς

Ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο που βρέθηκε κάπως τυχαία στα χέρια μου, και που μου έμεινε αρκετά και γιατί μου φάνηκε ιδιαίτερος ο τρόπος που είναι γραμμένο, αλλά και για το θέμα του.

Μέσα από διάφορες γυναικείες και φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους φωνές, γνωρίζουμε τη Γιέλενα, η οποία ζει στην Αθήνα ενώ έχει εκδιωχθεί από την πατρίδα της, το Σαράγεβο. Πολλές οι φωνές και οι αφηγήσεις, άλλοτε μιλάει η ίδια η πρωταγωνίστρια, άλλοτε γυναίκες που την γνώρισαν - και για εμένα προσωπικά σε ένα από τα πιο δυνατά κομμάτια του βιβλίου, η κόρη της. Η πραγματική πρωταγωνίστρια βέβαια δεν είναι η Γιέλενα αλλά η προσφυγιά. Η προσφυγιά που διαφαίνεται μέσα από διαφορετικούς τρόπους , που κάθε ένας την έχει βιώσει με τον δικό του τρόπο και δίνει τις δικές του προσωπικές μάχες.

Στην αρχή, μπερδεύτηκα λίγο με το ποιος μιλάει και γιατί, όμως από ένα σημείο και μετά μπήκα για τα καλά στην ιστορία. Ως παιδί, η λέξη Σαράγεβο που πήγαινε μαζί με τη λέξη πόλεμος,υπήρχε έντονα ως άκουσμα στην παιδική μου ηλικία, θολά μεν, αλλά με κάτι βαρύ και σκοτεινό από αυτά που έβλεπα, από αυτά που άκουγα και κυρίως από αυτά που μπορούσα να καταλάβω. Οταν ταξίδεψα πρώτη φορά στα Βαλκάνια ένιωσα μια ιδιαίτερη σύνδεση, γιατί ήταν ο μόνος χώρος που η ιστορία ήταν τόσο σύγχρονη και ζωντανή, νωπή και όχι πλήρως επουλωμένη, στα κτίρια και τους δρόμους, στα βλέμματα και τα χαμόγελα των ανθρώπων που περπατούσαν δίπλα σου. Με αυτό το βιβλίο ένιωσα ξανά το ίδιο, μόνο που αυτή τη φορά μπόρεσα να κάνω εικόνα και κάποιες γυναίκες πίσω από όλο αυτό.

Όλες οι φωνές του βιβλίου έχουν να πουν κάτι. Όλες κρύβουν ένα κομμάτι αληθινό, ωμό και ρεαλιστικό, χωρίς ωραιοποιήσεις και χωρίς κάτι το ιδιαίτερο, γιατί η απλότητα πολλές φορές είναι πιο δυνατή. Η προσφυγιά και ο ξεριζωμός πονάει, είναι κάτι που απλώς μετατοπίζεται στο πέρασμα του χρόνου. Δεν ξέρω αν περνάει, αν κάπως γλυκαίνει αν κάπως ξεχνιέται. Η πρωταγωνίστρια βρήκε το δικό της καταφύγιο μέσα στη γραφή. Όχι για να δραπετεύσει, αλλά για να προστατευτεί, να βρει ένα σπίτι . Η τέχνη εξάλλου πάντοτε αυτό δεν κάνει;

Ύβρις ,Νέμεσις, Τίσις, και έπειτα, η δύναμη να σηκωθείς ξανά…